Plastik filmler tekli ve çoklu paketler ve kolileme / istifleme olmak üzere iki farklı alanda kullanılır. Bunlar; stretch (gerilebilir), shrink (büzülebilir) ambalajlama olarak ifade edilir. Bu iki tekniğe uygun olarak plastik filmler stretch ve shrink olmak üzere ikiye ayrılır.

STRETCH (GERİLEBİLİR) FİLMLER

Stretch filmler, ambalajlanan eşya ya da ürüne bağlı olarak çeşitli derecelerde çekilerek uzatılabilir. Bu filmler, paket ya da palet halindeki eşya ve tek parçalı ürünlere uygulanarak, içindeki ürünün parçaların bütünlüğünün korunmasını sağlar. Bugün piyasada, birkaç değişik çeşit stretch film kullanılıyor. En yaygın olanları, LDPE, etilen vinilasetat, EVA-LLDPE karışımlarıdır.

STRETCH FİLMİN ÖZELLİKLERİ

Filmin özellikleri, ürünün sarılmasında, saklanmasında, sevk edilirken nasıl bir tutum izleneceğinin belirlenmesinde en önemli etkendir. Tutunma (cling), filmin kendi kendine yapışmasını sağlayan özelliktir. Bu özellik sayesinde filmin ucu sargıya yapışık halde durur ve içindekilerin bütünlüğü korunur. Ayrıca, film tabakalarının birbirine lamine olmasına da neden olur. Filmdeki tabakadan tabakaya turunma özelliği, ürünü korur; onu sıkıca sarar. Bir filmin tutunma özelliğini etkileyebilecek bazınedenler; ısı, nem, toz kir ve ürünü ambalajlamadan önce filme uygulanan stretch miktarıdır. Gerdirme yapılmadan önce, filmde yeterli derecede tutunma vardır; ancak bazen film, bu yeterliliğini stretch yapıldıktan sonra koruyamaz. Gerdirme işlemi, filmin tutunmasını azaltır ya da daha kötüsü yok edebilir. Ön gerdirme (prestretch) donanımının niteliği, bu olayın olup olmayacağını belirler. Filmin sertliği kendi kendine tutunma yeteneğini ve yeterli korumasını da etkiler. Daha sert filmlerin kendi kendine yapışması daha zordur; çünkü bunlar bir sonraki tabakadan ayrı durmaya meyillidir. Genel olarak , daha yumuşak filmler daha iyi tutunma özellikleri gösterir. Stretch bir filme çekme kuvveti uygulandığı zaman, onun gösterdiği uzama yeteneği olup bu çekme kuvveti, bir stretch sarma makinesindeki gerdirme hareketiyle ya da insan eliyle uygulanır. Genellikle gerdirme düzeyi yükseldikçe (stretch yüzdesi küçülme ya da enin daralması arttıkça) yırtılmaya ve yükün ağırlığına karşı dayanıklılık artar ve ölçüler (ya da filmin kalınlığı) azalır. Yeni stretch sarma donanımlarının çoğu, enin daralmasını ve yükün yaptığı basıncı azaltarak filmlerin daha yüksek stretch uygulanan düzeylerinde kullanılmasına ortam hazırlayacak şekilde tasarlanmış durumdadır. Gerdirme yüzdesinin yükselmesinin avantajlarına rağmen, daha fazla germek bazı durumlarda iyi sonuç vermeyebilir. Gerilmeye ve yırtılmaya karşı direnç, bir filmin delinmeye karşı dayanıklılığının ölçüsüdür. Kullanım ve sevkiyat sırasında bazen olduğu gibi eğer film delinirse, ne zaman yırtılacağı, filmin deliklerin büyümesini önleme yeteneğine bağlıdır. Bir film boylu boyunca parçalandığı ya da yırtıldığı zaman paletin ya da eşyanın yük bütünlüğü bozulmuş olur. Basınca karşı direnç bir filmin, yüke uygulanan basınca (ya da gerilime) stretch sarma yapıldığı anda gösterdiği dayanıklılıktır. Yüklere sarıldıktan sonra, bütün filmler basınçtan çıkarak gevşer. Basınca karşı direnç özelliğinin içine, basıncın uygulanması bittikten sonra, filmin gevşememesi de girer. Genellikle basıncı alıkoyma olayı, uygulandıktan sonraki ilk 16 saat içinde gerçekleşir. Gevşemenin miktarı,filmden filme değişir. Buradaki kritik nokta, gevşemenin yükün birbirinden ayrılmasına neden olacak ya da bütünlüğünü bozacak kadar büyük olmamasıdır. Basıncı alıkoyma öözelliğini iyi tanımlayan bir deyiş “elastik bant etkisi” dir. İyi bir “elastik bant” kullanımı, depolama ve sevkiyat sırasında yükü bütün bir halde, uygun bir biçimde tutar. Verim, en geniş anlamıyla, bir filmden ne kadar efektif gerdirme elde edilip aynı zamanda, burada belirtilen tüm diğer gereksinimlerin ne kadarını karşılayabildiğinin bir ölçüsüdür ki, bu gereksinimler doğru tutunmaya, yırtılmaya ve delinmeye karşı dayanıklılık, basınçtan çıkınca yük bütünlüğünün korunması ve sevkiyat sırasında yükün zarar görmemesidir. Burada bir konunun açıklık kazanması gerekir. Ağırlık, uzunluk, yükün şekli, depolama ve sevkiyat koşulları gibi birtakım özelliklere bağlı olarak elde edilen maksimum verim, uygulamadan uygulamaya değişir. Farklı tutunma, filmin bir yüzünün diğer yüzünden daha fazla tutunması olup bu yeni özellik, yükün iyi bir bütünlük ya da filmin tabakalar arası bütünlük kazanmasını sağlayarak filmin dış yüzeyindeki yapışkanlığı azaltır. Az tutunan dış yüzey, depolama ve sevkiyat sırasında yükün diğerlerini bloke etmesini ya da onalra yapışmasını önler. Tutunmayı etkileyen faktörlerden biri de ısıdır. Genelde, ısı düştükçe bir filmin tutunma özellikleri azalıyor. Düşük ısılarda, soğutulmuş ve dondurulmuş gıda uygulamalarında iyi bir yapışma çok gereklidir. Bu koşullarda bazı stretch filmlerin makul tutunma özelliklerini koruması, yük bütünlüğünü geliştirir. Anti-statik stretch film, sargılama işlemi sırasında ortaya çıkan statik yüklerin çabucak yok edilmesinin gerektiği ortamlarda kullanılır. Bu özellik, aerosol ambalajlama, boya üretimi, patlayıcılar ve gaz dolu ortamlarda gerekir. Önemli olabilecek diğer film özellikleri; pus, berraklık, parlaklık ve ısıyla kapatmadır. Eğer bu özelliklerden biri önemliyse, film bazında diğer özelliklerle karıştırılmamalıdır.

Stretch filmin kullanımları arasında paletleme ve paletsiz birleştirme sayılabilir. Aslında bütün çeşit, tip, şekil, boyut ve ağırlıktaki yükler, hem palet ve slip yapraklarla, hem de bunlar kullanılmadan stretchlenebilir. Stretch filmler, çeşitli boyut, biçim ve ağırlıktaki ürünleri paketlemede kullanılır ki bu paketler, daha sonra aynı şekilde sevk edilebilir ya da paletler ve tek yapraklarla birleştirilerek stretch ile sarılabilir.

Stretch sarma kullanılarak paletlenen ya da birleştirilen ürünlerden bazıları şunlardır: aerosol kutuları, deterjanlar, dondurma, dondurulmuş işlenmiş etler, oto camları ve tahta kapı çerçevesi demonte mobilya parçaları.

Stretch filmle paketlenen bazı ürünler arasında torbalanmış hayvan yiyeceği, ilaç kutuları, köpük izolasyonları ve şömine odunu sayılabilir. Stretch filmin avantajlarından biri de, çok yönlü kullanımlı olmasıdır. Bugün stretch filmlerin bir yeni uygulama alanı sleeve etiketlerdir.

STRETCH FİLM SEÇİMİNDE SAĞLANMASI GEREKEN TEMEL KRİTERLER

Birleştirme işini gerçekleştirmek için uygun filmi seçmek kolay değil. Burada erişilmesi gereken, üç nokta mevcut:

Yükü gideceği yere kadar tek parça halinde, zarargörmeden ulaştırmak.

Yükü mümkün olduğu kadar uygun bir şekilde, istikrarlı ve en az iş gücü maliyetiyle toplu halde ambalajlamak.

Tümüyle ekonomik olan bir yük sarma yöntemi bulmak.

Bu üç noktaya ulaşmaya çalışırken, düşünülmesi gereken bir takım faktörler de var. Bunlar:

Yükün Şekli: Düzgün şekilli bir yükü, iyi birşekilde saran film, düzgün şekli olmayan bir üniteyi sararken, gereksinim duyulan delinmeye karşı dayanıklılık özelliğine sahip olmayabilir. Paletten daha küçük boyuttaki düzgün şekilli bir yük bile, daha dayanıklı bir film gerektirebilir (eğer yük palete bağlanacaksa). Yeni donanımlardaki prestretch sistemleri, yük şekli problemlerini bir ölçüde azaltabilir.
Yükün İçeriği: Yüke uygulanan basıncın yanında yükün içeriği de, kullanılacak filmin seçimini etkileyebilir. Çok hafif, narin, düşük yoğunluklu bir yük; ağır, sert, yüksek yoğunluklu bir yükten daha farklı bir film tipi, ölçüsü ve tabaka sayısı gerektirir.
Film Uygulayıcısı: Filmin uygulanmasında kullanılan donanım tipi de, film seçiminde önemli bir rol oynar. Daha yeni makinelerde prestretch, kullanılan sistem, filmin uygulama hızı ve yüke uygulanan basınç bakımından çok yönlü filmler tercih edilir. Bütün donanım değişiklikleri kullanılan filmde, birtakım sonuçlara yol açar. Uygun film seçiminden önce, filmin kendisi ve uygulama yöntemleri denenmelidir. Esas ürünler, donanım üzerinde sarılmalı ve normal yollardan sevkiyat gerçekleştirilmelidir ki, filmin etkisi ve maliyeti anlaşılsın. “Film, yükü gideceği yere bir bütün halinde ve diğe

FTK Etiket & Ambalaj

Fabrika Akçaburgaz Mah. 40. Sokak No: 9 3456 Esenyurt / İstanbul Ambalaj Bölümü İkitelli Sinpaş İş Modern San. Sit. J. Blok No:1 Başakşehir Phone:0212 698 9820 e-mail:ftk@ftkambalaj.com.tr
© 2016 FTK Etiket & Ambalaj /// Tasarım ve Altyapı Ajans İZ